Tayin dönemiyle birlikte şehir değiştiren memurlar, yuva kurma hazırlığındaki yeni evliler ve evini taşımak zorunda kalan vatandaşlar büyük bir fırsatçılık riskiyle karşı karşıya. Bazı uyanık ev sahipleri ve kurumsal ciddiyetten uzak emlakçıların, vatandaşın sıkışık zamanından istifade ederek hazırladığı "teslimiyet sözleşmeleri" gelecekte büyük mali mağduriyetlere yol açıyor. Uzmanlar uyarıyor: Sözleşmeye eklenen her özel maddeye şüpheyle yaklaşın!
Sıkışık Zamanı Kazanç Kapısına Çeviriyorlar
Özellikle yaz aylarında yoğunlaşan tayin ve düğün dönemleri, barınma ihtiyacını acilen çözmek zorunda olan vatandaşları emlak piyasasının insafına bırakabiliyor. Şehirler arası taşınma telaşı yaşayan, kısıtlı zamanı olan veya düğün arifesinde koşturan vatandaşların bu hassas dönemleri, bazı çevreler tarafından adeta bir kazanç kapısı olarak görülüyor. Kanunlardaki bazı boşlukları ve esneklikleri kendi lehine yontarak sözleşmelere usulsüz ek maddeler koyan fırsatçılar, hem kiracıları mağdur ediyor hem de kayıt dışı kazançlarla kamu zararına yol açıyor.
Yıllar Önce Alınan Depozito, Çıkarken "Pula" Dönüşüyor!
Bu sahtekarlık yönteminin en çok baş gösterdiği alanların başında ise depozito (güvence bedeli) ödemeleri geliyor.
• Girerken "Güncel Kira", Çıkarken "Eski Rakam": Eve girerken o günün şartlarında tam bir aylık kira bedeline (veya daha fazlasına) eş değer olarak nakit alınan depozito tutarı, yıllar sonra ev tahliye edilirken hiçbir değer artışı uygulanmadan, ilk günkü nominal rakam üzerinden iade edilmeye çalışılıyor.
• Enflasyon Karşısında Eriyen Haklar: Yıllar içinde kira bedelleri katlanarak artarken, kiracıya çıkışta verilen eski depozito parası enflasyon karşısında adeta kuşa dönüyor. Sözde "sözleşme şartları yerine getiriliyor" kılıfıyla yapılan bu işlem, aslında vatandaşı açıkça mağdur eden bir uyuşmazlık noktasına dönüşüyor.
Vatandaş Devletten Standart Sözleşme Bekliyor
Yaşanılan bu kronik mağduriyetler karşısında vatandaşlar ve tüketici dernekleri, özellikle Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu kurumlarının acilen devreye girmesini talep ediyor. Fırsatçıların keyfi olarak doldurduğu, ucu açık ve yanıltıcı ek maddelerle süslenmiş matbu sözleşmeler yerine; devlet eliyle hazırlanan, şartları net, yasal sınırları çizilmiş ve sonradan ek madde eklenmesine müsaade edilmeyen standart dijital sözleşme modellerine geçilmesi bekleniyor. Kamu yararının gözetilmesi amacıyla atılacak bu adım, bu tür dolandırıcılık kapılarını tamamen kapatacak tek çare olarak görülüyor.
Mağdur Olmamak İçin Bunlara Dikkat Edin!
Yeni bir eve taşınırken uyanık ev sahiplerinin oyununa gelmemek için şu kurallara mutlaka dikkat edin:
1. Depozitoyu Bankaya Yatırın: Kanuna göre depozitonun vadeli bir tasarruf hesabına yatırılması ve iki tarafın onayı olmadan çekilememesi esastır. Parayı asla elden teslim etmeyin.
2. Sözleşmeyi Satır Satır Okuyun: "Standart kontrat" denilerek önünüze konulan kağıtların arkasındaki veya altındaki küçük yazılı ek maddeleri tek tek inceleyin. Kendinizi haksız yükümlülük altına sokacak maddeleri imzalayarak kabul etmeyin.
3. Mülkü Fotoğraflayarak Teslim Alın: Evi teslim alırken var olan tüm eksikleri, boya durumunu ve demirbaşları fotoğraflayıp sözleşmeye yazılı olarak işletin ki çıkışta depozitonuz haksız yere kesilmesin.
Unutmayın: Taşınma telaşınız ve aceleniz, gelecekteki haklarınızdan vazgeçmeniz anlamına gelmez. İmza atmadan önce hukuki haklarınızı bilmek sizi büyük mali kayıplardan koruyacaktır.
Kaynak / globalbakis