Japonya’daki bir hayvanat bahçesinde çekilen bir fotoğraf son günlerde dünya gündemini meşgul ediyor. Annesi tarafından terk edilen “Punch” adlı yavru maymunun, bir peluş oyuncağa sarılarak uyuması, onunla oyun oynaması ve adeta o oyuncağı annesi gibi görmesi milyonlarca insanın kalbine dokundu. Sosyal medyada paylaşılan görüntüler, küresel ölçekte bir vicdan dalgası oluşturdu; insanlar Punch için üzüldü, yorumlar yazdı, gözyaşı döktü.
Fakat bu fotoğrafın yarattığı duygusal dalga, beraberinde daha derin bir soruyu da gündeme getiriyor: Vicdan seçici midir? Eğer vicdan seçici davranıyorsa, buna gerçekten merhamet denebilir mi?
Bir yavru maymunun yalnızlığı elbette insanın içini sızlatır. Hayvanlar bu dünyanın sessiz ve savunmasız canlılarıdır; korunmaları, beslenmeleri ve doğal yaşamlarından koparılmamaları gerekir. Ancak burada görmezden gelinen önemli bir gerçek var: O maymun zaten bir kafesin içinde, insanların para vererek görmek için geldiği bir hayvanat bahçesinde yaşıyor. Doğal yaşamından koparılmış, özgürlüğünden mahrum bırakılmış bir canlıdan söz ediyoruz. Onu o kafese koyan, doğasından uzaklaştıran sistem sorgulanmadan, yalnızca annesinin terk etmesine üzülmek, vicdanın ne kadar tutarlı olduğu sorusunu da beraberinde getiriyor.
Dahası, Punch’ın fotoğrafına üzülürken aynı dünyanın başka bir köşesinde yaşanan çok daha büyük bir insanlık dramına karşı sergilenen sessizlik dikkat çekiyor. Gazze’de uzun zamandır süren saldırılarda her gün çocuklar, anneler, siviller hayatını kaybediyor. Yüzlerce bebek annesiz kalıyor. Ancak onların sarılabileceği bir peluş oyuncakları bile yok. Açlıkla, susuzlukla, yaralarla ve korkuyla mücadele eden çocukların acısı çoğu zaman aynı ölçüde bir küresel duyarlılık oluşturamıyor.
Bu tablo, insanlığın vicdan terazisinin ne kadar dengesiz çalıştığını düşündürüyor. Bir fotoğraf milyonları ağlatabiliyor; fakat gerçek hayatta yaşanan trajediler bazen birkaç satır habere sıkışıp kalıyor. Oysa vicdan, yalnızca duygusal anların değil, aynı zamanda adalet duygusunun da adıdır. Vicdan, acıyı ölçerek değil, acıyı anlayarak var olur.
Bugün dünya, Punch adlı yavru maymunun peluş oyuncağa sarılmasına üzülürken, başka çocukların annelerinin yokluğunda büyümek zorunda kalmasına çoğu zaman sessiz kalıyor. İşte tam da bu noktada sorulması gereken soru şudur: Duygularımız gerçekten merhametten mi besleniyor, yoksa bize gösterilen görüntüler mi vicdanımızı yönlendiriyor?
Gerçek merhamet, yalnızca kolay görünen acılara değil, zor ve ağır gerçeklere de bakabilmeyi gerektirir. Eğer bir yavru maymunun yalnızlığı kalbimizi sızlatıyorsa, bombaların gölgesinde büyümek zorunda kalan çocukların dramı da aynı derecede yüreğimizi sarsmalıdır.
Vicdanın gerçek değeri, neye üzülüp neyi görmezden geldiğimizle ölçülür. Çünkü merhamet, seçildiği anda eksik kalır; adalet ise ancak herkes için olduğunda anlam kazanır.
Mavi Yıldırım
YORUMLAR